مرتضیقلی خان پسر محمد اسماعیل خان نوری وکیل الملک از خاندان اسفندیاری و حاکم کرمان بود. پدرش او را به روسیه فرستاد تا تعلیمات نظامی فراگیرد و پس از بازگشت وارد قشون ایران شد. در ۱۲۷۲ ه. ق. به درجه سرهنگی نائل آمد و مسئول فوج ملایر بود. در ۱۲۸۳ ه. ق. در زمان حکومت پدرش بر کرمان، با درجه سرتیپی به ریاست دو فوج کرمان منصوب گردید.
در سال ۱۲۸۶ ه. ق. مرتضیقلی خان نوری به لقب پدر «وکیلالملک» ملقب شد و به جای حسینخان شهاب الملک «نظامالدوله» حاکم کرمان شد. وکیلالملک همچون پدر به دولتخواهی، مردمداری و نظم شهر پرداخت. بناهای ناتمام پدر را به اتمام رساند و با پرداخت ۸۵ هزار تومان کار حفر نهر شهر نجف را به پایان رسانید. همچنین سردر عظیمی بر عمارت حضرت معصومه بنا نهاد و مزار حاج محمدحسین نائینی را تعمیر کرد و بسیاری مساجد، میدان، باغ و عمارت ساخت. وی نیز موقوفات بسیاری بر این بناها قرار داد تا همچنان پایدار و استوار بمانند. از جمله این موقوفات شش دانگ مزرعه برهان آباد واقع در قصبه راور است که او در سال 1286 ه.ق آن را با جمیع توابع و لواحق و متعلقات از اراضی و صحاری و قنی و عیون و غیر ذالک وقف تعمیرات و مرمّت روضه منوّره حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها نمود.
کاروانسرای وکیل در سمت چپ بازار در مجموعه وکیل واقع و کاروانسرای بزرگ شهر محسوب می شود. به فرمان محمد اسماعیل خان وکیل الملک والی کرمان بنا شد و در زمان مرتض قلی خان، وکیل الملک ثانی در سال ۱۲۸۷ به اتمام رسید.
